KẾT NỐI TRI THỨC - KIẾN TẠO GIÁ TRỊ

Trong dòng chảy mạnh mẽ của toàn cầu hóa, chuyển đổi số và đổi mới mô hình tăng trưởng, Hà Nội không chỉ đứng trước yêu cầu phát triển về kinh tế, hạ tầng và công nghệ, mà còn đối diện với một nhiệm vụ mang ý nghĩa chiến lược sâu sắc hơn: xây dựng và phát triển hệ giá trị văn hóa, con người Thủ đô - nền tảng cốt lõi của bản sắc, sức mạnh nội sinh và năng lực cạnh tranh bền vững. Trong bối cảnh đó, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác mang ý nghĩa vượt lên trên khuôn khổ của một hoạt động hợp tác học thuật thông thường. Đây là bước đi chiến lược nhằm kết nối hai trung tâm đào tạo, nghiên cứu khoa học xã hội và nhân văn; tích hợp nguồn lực tri thức, giáo dục, văn hóa và đổi mới sáng tạo; đồng thời trực tiếp đóng góp vào quá trình xây dựng Thủ đô Hà Nội “Văn hiến - Văn minh - Hiện đại - Hạnh phúc” trong giai đoạn phát triển mới.

Từ kết nối học thuật đến trách nhiệm đối với Thủ đô

Hà Nội là trung tâm chính trị - hành chính quốc gia, đồng thời là trung tâm lớn về văn hóa, giáo dục, đào tạo, khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế. Với vị thế đặc biệt đó, sự phát triển của Thủ đô không chỉ cần các nguồn lực về tài chính, hạ tầng và công nghệ, mà còn đòi hỏi một nền tảng tri thức vững chắc, một hệ thống giá trị văn hóa có khả năng định hướng xã hội và một đội ngũ nhân lực chất lượng cao có bản lĩnh, năng lực sáng tạo và trách nhiệm cộng đồng. 

Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam xác định văn hóa là nguồn lực nội sinh quan trọng, góp phần hun đúc trí tuệ, tâm hồn, khí phách và bản lĩnh con người Việt Nam. Đối với Hà Nội, tinh thần ấy được cụ thể hóa bằng yêu cầu phát triển văn hóa Thủ đô theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”, đặt con người ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển kinh tế - xã hội. Chính vì vậy, việc liên kết, hợp tác giữa hai trường đại học có thế mạnh về khoa học xã hội, nhân văn, giáo dục, văn hóa và nghiên cứu Thủ đô là một lựa chọn có ý nghĩa chiến lược. Sự hợp tác này không chỉ tạo điều kiện để chia sẻ nguồn lực học thuật, mà còn mở ra cơ hội hình thành các chương trình nghiên cứu, đào tạo và tư vấn chính sách có khả năng giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra đối với Hà Nội. Nếu Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn có thế mạnh về nghiên cứu cơ bản, lý luận và các lĩnh vực chuyên sâu của khoa học xã hội, nhân văn, thì Trường Đại học Thủ đô Hà Nội có lợi thế đặc biệt trong đào tạo nguồn nhân lực cho Thủ đô, nghiên cứu Hà Nội học, giáo dục địa phương và triển khai các hoạt động gắn với thực tiễn cộng đồng. Sự kết nối giữa hai bên vì thế có thể tạo nên một cấu trúc hợp tác bổ trợ, gắn nghiên cứu chuyên sâu với ứng dụng, gắn tri thức hàn lâm với nhu cầu phát triển của Thành phố.

Xây dựng hệ giá trị con người Thủ đô - nhiệm vụ trung tâm

Một trong những nội dung có ý nghĩa đặc biệt trong định hướng hợp tác là nghiên cứu, xây dựng và lan tỏa hệ giá trị con người Thủ đô trong bối cảnh mới. Con người Hà Nội từ lâu được nhận diện qua những phẩm chất thanh lịch, văn minh, trọng tri thức, giàu lòng nhân ái, nghĩa tình và có trách nhiệm với cộng đồng. Tuy nhiên, trước tác động của đô thị hóa, kinh tế thị trường, chuyển đổi số, giao lưu quốc tế và những biến đổi nhanh chóng của đời sống xã hội, các giá trị truyền thống ấy cần được nghiên cứu, bổ sung và chuyển hóa thành những chuẩn mực phù hợp với yêu cầu phát triển hiện đại.

Chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW nhấn mạnh yêu cầu xây dựng người Hà Nội thanh lịch, văn minh, giàu lòng nhân ái, có tri thức, năng lực sáng tạo, trách nhiệm xã hội, tinh thần cống hiến và khả năng thích ứng với hội nhập quốc tế. Đồng thời, Thành phố xác định xây dựng và lan tỏa hệ giá trị văn hóa, chuẩn mực người Hà Nội thời kỳ mới là cơ sở tạo nên bản sắc, sức mạnh mềm và động lực phát triển bền vững của Thủ đô. Đây là một nhiệm vụ vừa có chiều sâu lý luận, vừa có ý nghĩa thực tiễn cấp thiết. Hệ giá trị con người Thủ đô không thể chỉ được xây dựng bằng những khẩu hiệu mang tính định hướng, mà cần dựa trên các nghiên cứu khoa học bài bản, khảo sát xã hội học, phân tích sự biến đổi của các nhóm dân cư, thế hệ, nghề nghiệp và không gian sống. Sự hợp tác giữa hai trường có thể tạo điều kiện hình thành các nhóm nghiên cứu liên ngành về văn hóa, lịch sử, xã hội học, tâm lý học, giáo dục học, đô thị học, truyền thông và quản trị công. Trên cơ sở đó, các nhà khoa học có thể cùng nhận diện những giá trị bền vững cần kế thừa, những phẩm chất mới cần hình thành và những biểu hiện lệch chuẩn cần được điều chỉnh trong đời sống đô thị đương đại. Quan trọng hơn, kết quả nghiên cứu cần được chuyển hóa thành chương trình giáo dục, tài liệu bồi dưỡng, sản phẩm truyền thông, mô hình cộng đồng và các khuyến nghị chính sách cụ thể, để hệ giá trị con người Hà Nội thực sự đi vào đời sống, trở thành chuẩn mực ứng xử và động lực hành động của mỗi công dân Thủ đô.

Khoa học, công nghệ và dữ liệu phục vụ quản trị phát triển

Bên cạnh lĩnh vực văn hóa và con người, hợp tác giữa hai trường còn có ý nghĩa quan trọng trong thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Nghị quyết xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực chính của phát triển, trong đó nhà khoa học là nhân tố then chốt, dữ liệu là một nguồn lực quan trọng và các trường đại học cần trở thành những chủ thể nghiên cứu mạnh, kết hợp chặt chẽ giữa nghiên cứu, ứng dụng và đào tạo. Trong lĩnh vực khoa học xã hội và nhân văn, chuyển đổi số không chỉ là số hóa tài liệu hay ứng dụng công nghệ vào giảng dạy. Quan trọng hơn, đó là quá trình đổi mới phương pháp nghiên cứu, xây dựng cơ sở dữ liệu lớn, hình thành các nền tảng tri thức mở và sử dụng dữ liệu để nâng cao chất lượng dự báo, tư vấn và hoạch định chính sách.

Từ sự hợp tác này, hai trường có thể cùng xây dựng cơ sở dữ liệu về văn hóa và con người Hà Nội; bản đồ số về di sản, làng nghề, không gian sáng tạo và thiết chế văn hóa; hệ thống chỉ báo về biến đổi xã hội, chất lượng sống, văn hóa ứng xử, mức độ tham gia văn hóa và nhu cầu hưởng thụ văn hóa của người dân. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để chuyển từ quản lý dựa chủ yếu trên kinh nghiệm sang quản trị dựa trên dữ liệu và bằng chứng khoa học. Khi các kết quả nghiên cứu được kết nối trực tiếp với nhu cầu của Thành phố, trường đại học không chỉ là nơi sản xuất tri thức, mà còn trở thành một bộ phận tích cực của hệ sinh thái quản trị và đổi mới sáng tạo Thủ đô.

Gắn đào tạo với nghiên cứu và thực tiễn phát triển Hà Nội

Một hướng hợp tác quan trọng khác là đổi mới đào tạo nguồn nhân lực trong các lĩnh vực khoa học xã hội, nhân văn, văn hóa, giáo dục, quản lý, truyền thông và phát triển cộng đồng. 

Trong kỷ nguyên mới, người học không chỉ cần kiến thức chuyên ngành, mà còn phải có tư duy liên ngành, năng lực số, khả năng nghiên cứu, tư duy phản biện, kỹ năng giải quyết vấn đề và năng lực làm việc trong môi trường đa văn hóa. Đây cũng là những năng lực cần thiết để tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển của Thủ đô. Hai trường có thể phối hợp xây dựng các chương trình đào tạo, chuyên đề, học phần và khóa bồi dưỡng chung; tổ chức trao đổi giảng viên, sinh viên; phát triển học liệu dùng chung; mở rộng hoạt động nghiên cứu thực địa và học tập trải nghiệm tại các di sản, cộng đồng, thiết chế văn hóa và không gian sáng tạo của Hà Nội. Thông qua sự kết nối này, Hà Nội có thể trở thành một “phòng thí nghiệm xã hội” rộng lớn, nơi sinh viên được quan sát, nghiên cứu và tham gia giải quyết những vấn đề thực tế của đô thị. Những vấn đề như bảo tồn di sản, phát triển công nghiệp văn hóa, quản trị không gian công cộng, xây dựng văn hóa ứng xử, nâng cao chất lượng giáo dục, phát triển cộng đồng hay thích ứng với biến đổi xã hội đều có thể trở thành chủ đề học tập và nghiên cứu của người học. Khi đào tạo gắn với những vấn đề thực tiễn, sinh viên không chỉ học để có kiến thức, mà còn học để hiểu Hà Nội, phụng sự Hà Nội và đóng góp vào tương lai của Thủ đô.

Hình thành hệ sinh thái nghiên cứu và tư vấn chính sách

Ý nghĩa lâu dài của Biên bản ghi nhớ hợp tác không chỉ nằm ở số lượng hoạt động được tổ chức, mà ở khả năng hình thành một hệ sinh thái hợp tác bền vững. Trong hệ sinh thái ấy, các nhóm nghiên cứu của hai trường có thể phối hợp triển khai đề tài, tổ chức hội thảo, công bố khoa học, xây dựng báo cáo thường niên và tham gia tư vấn cho Thành phố. Đồng thời, hai bên có thể kết nối với các cơ quan quản lý nhà nước, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, tổ chức xã hội, cộng đồng sáng tạo và mạng lưới chuyên gia trong nước, quốc tế. Đặc biệt, Chương trình hành động của Thành ủy Hà Nội về phát triển văn hóa đã xác định yêu cầu kiến tạo hệ sinh thái văn hóa - sáng tạo, phát triển công nghiệp văn hóa, huy động nguồn lực xã hội và đẩy mạnh hội nhập quốc tế. Thành phố cũng đặt mục tiêu để công nghiệp văn hóa đóng góp khoảng 9% GRDP vào năm 2030, đồng thời nâng cao vai trò của kinh tế số và đổi mới sáng tạo trong mô hình phát triển. Những mục tiêu đó đặt ra nhu cầu rất lớn về nghiên cứu, đào tạo nhân lực, đo lường tác động và tư vấn chính sách. Sự phối hợp giữa hai trường vì thế có thể tạo ra những sản phẩm tri thức cụ thể như bộ chỉ số văn hóa và con người Hà Nội, báo cáo phát triển văn hóa Thủ đô, bộ dữ liệu về công nghiệp văn hóa, chương trình đào tạo nhân lực sáng tạo hay các mô hình phát triển cộng đồng dựa trên tài nguyên văn hóa. Đây chính là cách biến một thỏa thuận hợp tác thành những giá trị có khả năng tác động thực sự tới đời sống và sự phát triển của Thành phố.

Kết nối tri thức - kiến tạo tương lai

Lễ ký kết Biên bản ghi nhớ hợp tác giữa Trường Đại học Thủ đô Hà Nội và Trường Đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn là sự khởi đầu của một hành trình mới - hành trình kết nối những thế mạnh học thuật, phát huy nguồn lực trí tuệ và cùng thực hiện trách nhiệm xã hội của trường đại học đối với sự phát triển của Thủ đô. Trong hành trình ấy, tri thức không chỉ được tạo ra để công bố, mà phải được chuyển hóa thành chính sách, chương trình hành động, sản phẩm giáo dục và những giá trị thiết thực cho cộng đồng. Nghiên cứu không chỉ nhằm nhận diện các vấn đề, mà phải góp phần tìm kiếm những giải pháp phát triển bền vững. Hợp tác không chỉ dừng lại ở các hoạt động trao đổi, mà cần hướng tới những sản phẩm chung có khả năng lan tỏa và tạo dựng giá trị lâu dài. 

Với tinh thần “Kết nối tri thức - Kiến tạo giá trị - Đồng hành chiến lược”, sự hợp tác giữa hai trường được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành một liên minh học thuật mạnh trong nghiên cứu Hà Nội, phát triển văn hóa và con người Thủ đô; đồng thời khẳng định vai trò của các trường đại học trong thực hiện những nhiệm vụ chiến lược của Thành phố. Đây không chỉ là sự gặp gỡ giữa hai cơ sở giáo dục, mà còn là sự hội tụ của tri thức, trách nhiệm và khát vọng cống hiến - cùng hướng tới mục tiêu xây dựng Hà Nội trở thành Thủ đô văn hiến, văn minh, hiện đại, hạnh phúc; một trung tâm sáng tạo, tri thức và văn hóa có sức lan tỏa trong khu vực và trên thế giới.

Bùi Văn