HỘI NGHỊ SINH VIÊN NGHIÊN CỨU KHOA HỌC NĂM HỌC 2025–2026

Nuôi dưỡng khát vọng nghiên cứu - Kiến tạo thế hệ trí thức trẻ từ những giá trị văn hóa Việt Nam

Ngày 05/02/2026, Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế, Trường Đại học Thủ đô Hà Nội đã tổ chức Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Viện năm học 2025–2026. Đây là hoạt động học thuật thường niên có ý nghĩa quan trọng, góp phần lan tỏa văn hóa nghiên cứu trong sinh viên, đồng thời khẳng định định hướng đào tạo của Viện: lấy nghiên cứu khoa học làm động lực nâng cao chất lượng đào tạo, phát triển tư duy sáng tạo và hình thành năng lực giải quyết các vấn đề thực tiễn.

Hội nghị năm nay quy tụ 22 công trình nghiên cứu, được tổ chức báo cáo tại 02 Tiểu ban chuyên môn với sự tham gia của các giảng viên, nhà khoa học có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực Việt Nam học, Hà Nội học, Văn hóa học và nghiên cứu di sản.

Tiểu ban 1 tiếp nhận 11 công trình nghiên cứu, tập trung vào các chủ đề về văn hóa, tín ngưỡng, phong tục, di sản và những biến đổi của đời sống cộng đồng trong bối cảnh hiện đại. Nhiều đề tài đã lựa chọn các vấn đề đang được xã hội quan tâm, kết hợp khảo sát thực địa với cách tiếp cận liên ngành, tiêu biểu như: Tín ngưỡng thờ Huyền Thiên Trấn Vũ tại Thăng Long - Hà Nội; Nâng cao chất lượng hoạt động tại Không gian đi bộ Hồ Hoàn Kiếm; Hành trình "hồi sinh" áo dài trong kỷ nguyên mới của thế hệ trẻ; Sự biến đổi của làng làm Cốm Vòng trong giai đoạn hiện nay; Thực trạng và giải pháp phát triển du lịch tại chùa Trầm (Phụng Châu); Bảo tồn và phát huy nghề nuôi rắn ở làng Lệ Mật; Tác động của mô hình chính quyền hai cấp đến đời sống cộng đồng sau sáp nhập (nghiên cứu trường hợp phường Đông Ngạc, Hà Nội); Phong tục cưới hỏi của người dân miền Trung trong sự giao thoa giữa truyền thống và hiện đại; Nghi thức "Bắt vợ" trong văn hóa hôn nhân của người H'Mông vùng Tây Bắc; Tín ngưỡng "Cúng ông Công, ông Táo" trong đời sống văn hóa người Việt; Ứng dụng công nghệ số trong quảng bá và bảo tồn di sản văn hóa Việt Nam.

Tiểu ban 2 gồm 11 công trình nghiên cứu, tập trung vào các lĩnh vực văn hóa làng xã, di sản Hán Nôm, lịch sử văn hóa, giao lưu văn hóa và bảo tồn các giá trị truyền thống. Nhiều đề tài được đánh giá cao nhờ tính mới, chiều sâu tư liệu và ý nghĩa thực tiễn, tiêu biểu như: Một số di tích có dấu ấn người Hoa tại Hà Nội - những mảnh ghép giao thoa văn hóa trong đời sống đô thị; Những quy định về sinh hoạt cộng đồng trong hương ước Thăng Long – Hà Nội; Tục bầu hậu và gửi giỗ trong văn hóa làng xã Việt Nam qua văn bia Hán Nôm; Hương ước và sự hình thành bản sắc làng quê vùng đồng bằng Bắc Bộ; Khảo sát hệ thống chùa trong huyền tích Tam vị Thánh tổ triều Lý; Hoành phi, câu đối trong không gian thờ tự gia đình và dòng họ; Vai trò của gia phả trong giáo dục đạo đức gia đình Việt Nam xưa và nay; Di văn Hán Nôm trong hệ thống đền thờ Tứ Bất Tử tại Hà Nội; Bảo tồn và phát huy quy trình sản xuất thủ công lụa Vạn Phúc phục vụ phát triển du lịch trải nghiệm; Hình tượng người phụ nữ trong văn hóa Đạo Mẫu của người Việt xưa và nay; Văn hóa ứng xử của cư dân làng gốm Bát Tràng trong bối cảnh hiện nay.

Hội nghị diễn ra trong không khí nghiêm túc, dân chủ và giàu tinh thần học thuật với sự tham dự của Ban lãnh đạo Viện, Hội đồng khoa học, các giảng viên hướng dẫn cùng đông đảo sinh viên. Không chỉ là nơi tổng kết những kết quả nghiên cứu của một năm học, hội nghị còn trở thành diễn đàn để sinh viên trình bày ý tưởng, trao đổi chuyên môn, tiếp nhận phản biện khoa học và hoàn thiện các công trình nghiên cứu trước khi tham gia cấp trường.

Điểm nổi bật của hội nghị năm nay là các đề tài đều được xây dựng trên cơ sở khảo sát thực địa, điều tra xã hội học và tiếp cận liên ngành, tập trung vào những vấn đề giàu giá trị khoa học và thực tiễn của Việt Nam học, Hà Nội học và Văn hóa học. Từ di sản văn hóa, tín ngưỡng dân gian, làng nghề truyền thống đến sự biến đổi của cộng đồng trong bối cảnh hiện đại, mỗi công trình đều thể hiện sự đầu tư nghiêm túc về phương pháp, khả năng phân tích và tư duy nghiên cứu độc lập của sinh viên.

Đặc biệt, nhiều đề tài không chỉ dừng lại ở việc nhận diện và phân tích các giá trị văn hóa mà còn mạnh dạn đề xuất những giải pháp nhằm bảo tồn, phát huy di sản gắn với phát triển du lịch, phát triển cộng đồng và gìn giữ bản sắc văn hóa địa phương. Điều đó cho thấy sinh viên của Viện đang từng bước chuyển từ tư duy "học để biết" sang "học để nghiên cứu, học để kiến tạo giá trị và phục vụ xã hội".

Sau quá trình báo cáo, trao đổi và phản biện, Hội đồng khoa học cấp Viện đã thống nhất lựa chọn 04 công trình xuất sắc đại diện tham dự Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học cấp Trường: (1) Hình tượng người phụ nữ trong văn hóa Đạo Mẫu của người Việt xưa và nay, do nhóm sinh viên Nguyễn Lê Tú Anh và Phạm Thị Minh Phương thực hiện; (2) Bảo tồn và phát huy quy trình sản xuất thủ công lụa Vạn Phúc phục vụ hoạt động du lịch trải nghiệm, do nhóm sinh viên Lê Hải Anh, Nguyễn Thị Hiền Trang, Nguyễn Thị Thu Vân và Vũ Thị Thu Phương thực hiện; (3) Sự biến đổi của làng làm Cốm Vòng trong giai đoạn hiện nay, do sinh viên Cung Thị Thanh Huyền thực hiện; (4) Bảo tồn và phát huy nghề nuôi rắn ở làng Lệ Mật, Việt Hưng, Hà Nội, do sinh viên Phan Diệu Hương thực hiện.

Bốn công trình được lựa chọn không chỉ phản ánh năng lực nghiên cứu của sinh viên mà còn thể hiện rõ định hướng phát triển của Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế trong việc gắn đào tạo với nghiên cứu liên ngành, gắn tri thức học thuật với thực tiễn phát triển văn hóa, di sản và cộng đồng. Đây đều là những chủ đề mang tính thời sự, góp phần nhận diện các giá trị văn hóa truyền thống trong dòng chảy phát triển hiện đại, đồng thời mở ra nhiều hướng nghiên cứu mới cho sinh viên.

Thành công của hội nghị là minh chứng cho sự đồng hành chặt chẽ giữa giảng viên và sinh viên trong hoạt động nghiên cứu khoa học. Từ việc hình thành ý tưởng, xây dựng đề cương, khảo sát thực địa, xử lý dữ liệu đến hoàn thiện báo cáo, các nhóm nghiên cứu đều nhận được sự hướng dẫn tận tâm của đội ngũ giảng viên, qua đó từng bước hình thành tác phong nghiên cứu chuyên nghiệp và năng lực học thuật vững vàng.

Trong chiến lược phát triển của Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế, nghiên cứu khoa học không chỉ là một hoạt động bổ trợ mà là một trụ cột quan trọng của quá trình đào tạo. Sinh viên được khuyến khích tham gia nghiên cứu ngay từ những năm đầu đại học, được học tập thông qua trải nghiệm thực địa, làm việc với di sản, làng nghề, cộng đồng và các vấn đề thực tiễn của Hà Nội cũng như Việt Nam. Chính môi trường đó đã góp phần hình thành những thế hệ cử nhân có tư duy phản biện, năng lực sáng tạo, kỹ năng nghiên cứu và khả năng thích ứng với yêu cầu của xã hội trong thời kỳ chuyển đổi số và hội nhập quốc tế.

Hội nghị Sinh viên nghiên cứu khoa học năm học 2025–2026 khép lại nhưng đồng thời mở ra những hành trình học thuật mới cho sinh viên Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế. Những công trình hôm nay không chỉ là kết quả của quá trình học tập mà còn là những viên gạch đầu tiên trên con đường trở thành các nhà nghiên cứu, chuyên gia văn hóa, nhà quản lý di sản và những công dân tri thức có trách nhiệm với cộng đồng.

Hội nghị Sinh viên Nghiên cứu khoa học năm học 2025–2026 đã khép lại thành công tốt đẹp, để lại nhiều dấu ấn về chất lượng học thuật cũng như tinh thần sáng tạo của sinh viên. Những công trình nghiên cứu được trình bày tại hội nghị không chỉ phản ánh sự trưởng thành về năng lực nghiên cứu của sinh viên mà còn khẳng định vai trò của nghiên cứu khoa học trong việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, góp phần bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa của Thủ đô và đất nước trong bối cảnh hội nhập và chuyển đổi số. Nghiên cứu hôm nay - Kiến tạo tri thức ngày mai. Đó chính là hành trình mà sinh viên Viện Hà Nội học và Đào tạo quốc tế đang bền bỉ theo đuổi để trở thành những công dân tri thức, những nhà nghiên cứu và những người gìn giữ, lan tỏa giá trị văn hóa Việt Nam trong tương lai.

Đỗ Bích Phương